وبلاگ
علت خشکی ناگهانی پوست بدن در پاییز
- گل افشان
- بدون نظری
تغییر فصل از تابستان به پاییز، با وجود زیباییهای بصری و خنک شدن هوا، برای بسیاری از افراد آغازگر یک چالش پوستی آزاردهنده است. احساس کشیدگی، خارشهای مکرر و پوسته پوسته شدن نواحی مختلف بدن (به ویژه دستها و ساق پاها) از شایعترین مشکلاتی است که در این زمان از سال گزارش میشود. بسیاری از افراد در این شرایط متوجه میشوند که لوسیونهای سبک تابستانی دیگر پاسخگوی نیاز پوستشان نیستند.
نادیده گرفتن این شوک فصلی و عدم تطبیق روتین مراقبتی با شرایط آبوهوایی جدید، میتواند منجر به ایجاد ترکهای پوستی عمیق، شعلهور شدن اگزما و حتی عفونتهای سطحی شود. در این مقاله تخصصی از مگزی گلافشان، با نگاهی مبتنی بر درماتولوژی، علت بروز خشکی ناگهانی پوست بدن در پاییز را بررسی کرده و راهکارهای علمی برای بازگرداندن لطافت و سلامت به سد دفاعی پوست را معرفی میکنیم.
مهمترین دلایل خشکی ناگهانی پوست بدن در پاییز چیست؟
با شروع فصل پاییز، مجموعهای از عوامل محیطی و رفتاری دست به دست هم میدهند تا رطوبت طبیعی پوست را تخلیه کنند. سه عامل اصلی این فرایند عبارتند از:
افت رطوبت هوا و پدیده TEWL
با سرد شدن هوا، ظرفیت نگهداری رطوبت در جو کاهش مییابد. این افت رطوبت محیطی، پدیدهای به نام تبخیر سطحی آب پوست (Transepidermal Water Loss یا TEWL) را تسریع میکند. در واقع، هوای خشک پاییزی مانند یک اسفنج عمل کرده و رطوبت موجود در لایههای سطحی پوست شما را به سمت خود میکشد.
شوک دمایی و سیستمهای گرمایشی
روشن شدن سیستمهای گرمایشی (شوفاژ، بخاری و تهویه مطبوع) در داخل خانه و محیط کار، باعث خشکی مضاعف هوای فضاهای بسته میشود. رفتوآمد مداوم بین هوای سرد بیرون و هوای گرم و خشک داخل، به سیستم تنظیم رطوبت پوست شوک وارد کرده و سرعت تبخیر آب میانبافتی را افزایش میدهد.
دوش آب داغ؛ تخریبگر خاموش لایههای محافظ پوست
به طور غریزی، افراد در فصول سرد تمایل بیشتری به گرفتن دوش آب داغ دارند. آب داغ یکی از مخربترین عوامل برای سلامت پوست است؛ زیرا چربیهای طبیعی و محافظ پوست را ذوب کرده و از بین میبرد. پس از خروج از حمام آب داغ، پوست کاملاً بیدفاع شده و رطوبت خود را به سرعت از دست میدهد.
ساختار سد دفاعی پوست در برابر سرما
برای درک بهتر علت بروز خشکی، باید با «سد دفاعی پوست» (Skin Barrier) آشنا شویم. لایه شاخی (بیرونیترین لایه پوست) را مانند یک دیوار آجری در نظر بگیرید. در این ساختار، سلولهای پوستی نقش آجرها را دارند و ترکیبی از لیپیدها، سرامیدها و اسیدهای چرب طبیعی، نقش ملاتِ بین این آجرها را ایفا میکنند.
این ملات وظیفه دارد از ورود آلایندهها و باکتریها جلوگیری کرده و مهمتر از همه، آب را در داخل بافت نگه دارد. سرمای پاییز و شستشوی نامناسب، این ملات لیپیدی را تخریب میکنند. با از بین رفتن این لایه محافظ، ترکهای میکروسکوپی در سطح پوست ایجاد شده که نتیجه آن، احساس خارش، التهاب و زبری است.
تفاوت خشکی پوست بدن با پوست صورت در پاییز چیست؟
یکی از سوالات رایج این است که چرا با وجود شستشوی یکسان، در پاییز ساق پاها و دستها بسیار سریعتر و شدیدتر از صورت دچار خشکی و پوسته ریزی میشوند؟
پاسخ در آناتومی توزیع غدد سباسه (غدد چربیساز) است. پوست صورت، پوست سر و قفسه سینه دارای تراکم بالایی از غدد چربی هستند که به طور مداوم با ترشح سبوم، سطح پوست را چرب و مرطوب نگه میدارند. اما نواحی مانند ساق پا، زانو، آرنج و دستها، غدد سباسه بسیار کمتری دارند. به همین دلیل، این نواحی توانایی کمتری در جبران چربیهای از دسترفته دارند و در برابر سرمای پاییز به شدت آسیبپذیرترند. به همین منظور، انتخاب بهترین مرطوب کننده پوست خشک که به طور اختصاصی برای بدن فرموله شده باشد، یک ضرورت فصلی است.
روتین درمان و پیشگیری از خارش و خشکی پاییزه
برای عبور بدون دردسر از فصل سرما، باید تغییرات هدفمندی در روتین مراقبت از پوست بدن خود ایجاد کنید:
تغییر در اصول شستشو
استفاده از صابونهای سنتی و شامپو بدنهای دارای سولفاتِ قوی را متوقف کنید. این محصولات به دلیل داشتن PH قلیایی، سد دفاعی پوست را ویران میکنند. برای شستشوی بدن در فصول سرد، استفاده از پنهای درماتولوژیک یا شویندههای غیرصابونی (سیندتبار) توصیه میشود. به عنوان مثال، استفاده از شوینده کرمی لامینین مناسب پوست خشک، بدون تغییر PH طبیعی پوست، آلودگیها را پاک کرده و از کشیدگی پس از حمام جلوگیری میکند.
قانون طلایی ۳ دقیقه
این یک قانون طلایی در درماتولوژی است: لوسیون یا کرم بدن باید دقیقاً در ۳ دقیقه اول پس از خروج از حمام استفاده شود. در این زمان، پوست هنوز نمدار است و منافذ باز هستند. استفاده از لوسیون در این بازه زمانی، رطوبت موجود روی پوست را به دام انداخته و آن را در لایههای زیرین حبس میکند.
اجزای تشکیلدهنده مرطوبکنندههای موثر در پاییز
در هنگام خرید محصولات مراقبتی پاییزی، به برچسب ترکیبات دقت کنید. محصول شما باید حاوی جاذبهای رطوبت (مانند گلیسیرین و اوره) و پوشانندهها (مانند اوسرین و شیباتر) باشد. محصولات تخصصی لابراتوار گلافشان، به صورت هدفمند برای حل این مشکل طراحی شدهاند:
- برای خشکیهای ملایم و مصرف روزانه پس از حمام، لوسیون بدن مدیلن یا لوسیون بدن ثمین با بافتی سبک و جذب سریع، سد دفاعی پوست را بازسازی میکنند.
- برای خشکیهای شدید، پوسته ریزیهای ضخیم و نواحی زبر (مانند زانو و پاشنه پا)، استفاده از کرم نرم کننده حاوی اوسرین و اوره 10% ثمین یک درمان بالینی موثر است؛ چرا که اوره با لایهبرداری ملایم، سلولهای مرده را حذف کرده و اوسرین رطوبت را به عمق بافت میرساند.
سوالات متداول
چرا با شروع پاییز ساق پاهایم بیشتر از سایر نقاط بدن میخارد؟
پوست ساق پا دارای کمترین میزان تراکم غدد چربی (سباسه) در کل بدن است. با افت رطوبت هوا در پاییز، این ناحیه توانایی جبران چربی از دسترفته را ندارد و سریعتر از سایر بخشها دچار خشکی، پوسته ریزی و خارش میشود. آیا نوشیدن آب زیاد، خشکی پوست بدن در پاییز را درمان میکند؟
آبرسانی درونی برای سلامت عمومی بدن حیاتی است، اما به تنهایی برای رفع خشکی پوست کافی نیست. اگر سد دفاعی پوست آسیب دیده باشد، هر مقدار آبی که مینوشید به سرعت از سطح پوست تبخیر میشود (پدیده TEWL). بنابراین استفاده موضعی از لوسیونها و کرمهای بدن برای حفظ این آب الزامی است. تفاوت بادی لوشن (لوسیون بدن) با کره بدن (بادی باتر) در چیست؟
تفاوت اصلی در نسبت آب به چربی است. لوسیونها بر پایه آب فرموله شدهاند، بافتی سبک دارند و به سرعت جذب میشوند. اما کرههای بدن (بادی باتر) فاقد آب یا دارای درصد بسیار کمی آب هستند، بافت متراکم و چربی دارند و برای درمان خشکیهای بسیار شدید پاییزی و زمستانی مناسبترند. آیا استفاده از وازلین به تنهایی برای خشکی بدن کافی است؟
وازلین یک ماده انسدادی (Occlusive) عالی است، اما خاصیت آبرسانی ندارد. وازلین صرفاً رطوبتی که زیر آن قرار دارد را حبس میکند. بهترین روش این است که ابتدا روی پوست نمدار، یک لوسیون حاوی گلیسیرین یا اوره بمالید و سپس در نواحی بسیار خشک، یک لایه نازک وازلین روی آن قرار دهید تا رطوبت قفل شود. لباسهای پاییزی چه تاثیری بر خارش پوست دارند؟
تماس مستقیم الیاف پشمی، بافتنیها و پارچههای مصنوعی با پوست خشک، باعث تحریک فیزیکی بافت و ایجاد «درماتیت تماسی» میشود. توصیه میشود در فصول سرد، ابتدا یک لایه لباس نخی، نرم و گشاد بپوشید و سپس لباسهای گرم و پشمی را روی آن به تن کنید.
- گل افشان
- بدون نظری
